Hayatın sokaklarda aktığı şehirde dekolte dolaşan kadınlar Kilise sıcak
bakmadığı için etek giyemiyor, oğlan çocukları silah taşıyor, Chavez,
Ulusa Sesleniş'te kızının sorularını yanıtlıyor, petrol gelirleri
yoksullara dağıtılıyor, Chavez kusursuz mu?
Soru net aslında. Ancak ben ne yazık ki bu soruya net bir yanıt
veremiyorum. Altıncı Dünya Sosyal Forumu ve İkinci Amerika Sosyal Forumu
24-29 Ocak tarihleri arasında Davos'taki Dünya Ekonomik Forumuyla eş
zamanlı olarak gerçekleşti malum.
Forum Venezüella yoluyla Latin Amerika'ya geri döndü. Venezüella ise
Latin Amerika'daki sol rüzgarı başlatan ülkelerden biri olması ve
sosyalist bir başkanla yönetilmesi nedeniyle forum için gelenleri şahane
karşıladı aslını isterseniz.
Bütün devlet olanaklarının forum katılımcılarının hizmetine sunulduğu,
ana caddelerin kapatıldığı bir ortamdan söz ediyoruz.
Boliveryan cumhuriyet
Venezüella malum İspanyol sömürgesi olmaktan Simon Bolivar sayesinde
kurtulan altı Latin Amerika ülkesinden biri. Dolayısıyla ülkenin bizim
pek de bilmediğimiz tam adı şimdi "Bolivaryen Venezüella Cumhuriyeti".
Sağcı yönetim zamanında Venezüella cumhuriyeti olan ülkenin adı Chavez
iktidarı ile birlikte Bolivaryen sıfatını da kazanmış.
Eteğe iyi gözle bakılmıyor
Venezüella'nın başkenti Ekvator'a yakın olmanın getirdiği iklim
elverişini sonuna kadar kullanıyor. Hayat tamamen sokaklarda akıyor.
Manikürden saç kesmeye, yemek yemeğe her şey sokakta kurulan standlarda
yapılıyor.
İklimin getirdiği bir kıyafet rahatlığı da var elbette. Ancak kadınlar
için durum biraz tuhaf. Caracas'ta kadınların üzerlerinde de,
dükkanlarda satılan kıyafetlerde de olağanüstü dekolte göze çarpıyor.
Havanın sıcak olması bu durumu açıklıyor elbette. Üstelik de gayet güzel
kadınlardan söz ediyoruz. Dolayısıyla rahatsız eden bir durum yok. Ancak
aynı kadınlar belden yukarılarında oldukça dekolte giyinebilirken etek
ve şort asla giymiyorlar, belki de giyemiyorlar.
Sokaklardaki bütün kadınlar sürekli pantolonlu. Sorduğumuzda
Venezüella'da kadınların etek giymesine iyi gözle bakılmadığını
öğreniyoruz. Katolik kilisesi kadınların kıyafetlerini toplumsal
normlara bağlamış özetle.
Dünya güzeli olma hayali
Caracas'ta ilginç bir diğer durum ise güzellik yarışması okulları.
Venezüella dünya güzellik yarışmalarındaki birincilikleriyle bilinen bir
ülke. Güzellik yarışmaları ülkede bir endüstri haline gelmiş.
Caracas sokaklarında güzellik yarışması okulları yemek yenecek yerlerden
sonra en çok karşılaşılan iş kolu.
Kız çocukları daha 10'lu yaşlarının başlarından itibaren bu okullarda
zarafet, yürüme, konuşma ve genel kültür dersleri alıyorlar ki 18 yaşına
geldiklerinde yarışmaya hazır olsunlar.
Söz konusu okullar sayesinde Caracas sokaklarında hiç de küçümsenmeyecek
bir genç kadın kalabalığı hayatının kalanını dünya güzeli olarak
geçirmeyi hayal ederek dolaşıyor.
Nihayet çöken köprü
Sokaklara günün her saatinde kalabalık görmek mümkün ancak asayişle
ilgili bu kadar olumlu konuşmak ne yazık ki imkânsız. Başkent Caracas
suç oranını oldukça yüksek olduğu bir kent.
Bizim gitmemizden birkaç hafta önce onyıllardır çökmesi beklenen ancak
her yönetim tarafından geçiştirilen havaalanını şehre bağlayan köprü bir
gece vakti yıkılmış.
Böyle olunca onyıllardır kullanılmayan ve asayiş anlamında çok da
güvenli sayılmayan dağ yolu yeniden faaliyete geçmiş. Forum için alınan
güvenlik önlemlerinden önce iki hafta içinde onlarca soygun
gerçekleştiği anlatılıyordu.
Yoksulluk parası
Forum için alınan güvenlik demişken Chavez ve ülkedeki yönetimden söz
etmek gerekiyor. Uzun yıllardır varlık içinde yokluk çeken yoksul ülke
Chavez'in iktidarı ile birlikte petrol gelirlerinden halka da pay
ayrılmasıyla az buçuk rahat nefes almış.
Yoksulluk parası adı altında Venezüella'nın gecekondu mahallelerinde
fevalalarında insanlara para dağıtılıyor.
Chavez vergi borçları nedeniyle devlete devredilen toprakları
kooperatiflere vermiş, işletmeleri üstlenen kooperatifler tarlalarda
üretim yapıyorlar.
Daha iyi yıllar...
Dünyanın en büyük dördüncü petrol ülkesi konumunda olan ülkede petrole
bağlanan ümit bu kadar da sınırlı değil.
Henüz yeni petrol çıkartılmaya başlanan ülkenin kaynaklarının hem çok
olması hem de daha yeni olduğu için uzun yıllar çıkacak olmasının
garantisi sosyalist bir başkan seçen yoksul halk için de önümüzdeki
yılların daha iyi olacağının bir işareti.
Ancak bütün bu iyi ilerlemeler beraberinde soru işaretlerini de
getiriyor elbette. Ben siyaset bilimci değilim, ekonomist ya da analist
hiç değilim ama sokakta gördüklerim açıkçası beni ürküttü.
Boyunca silahlı çocuklar
Venezüella tam bir Chavez cumhuriyeti olmuş durumda. Asker kökenli
Chavez Latin Amerika'da yükselen sosyalizm rüzgarının önde gelenlerinden
biri ama militer yapısından anlaşılan bir gram bile kaybetmemiş.
Chavez'le birlikte ülkede askerliğe eğilimi olanlar artmış. Okullarda da
anlaşılan yine Chavez ile birlikte yeni bir düzenleme yapılmış ve askeri
okullar 10 yaşından itibaren öğrenci kabul etmeye başlamış.
Bu durum sokaktaki güvenlik görevlilerinin yaşını 10'ların başına kadar
indirmiş. Sokakta ellerinde boyları kadar silahlar taşıyan oğlan
çocukları dolaşıyor.
Her köşe başında asker
Söz konusu militarizm aslında kentin her yerine sinmiş durumda. Kentte
her köşe başında asker görmek, askerlikle ilgili bir şeylere rastlamak
mümkün. Askeriye aslen şehre sirayet etmiş.
Chavez ise bir başkumandan elbette. Aslında ben kendisini Orta Asya
cumhuriyetlerindeki liderlere benzettim biraz.
Şehrin her yanını kendi silueti ile donatmış, en kısası dört saat süren
konuşmalarını televizyonlardan canlı yayınlatan, sokaklarda askeri
kıyafetli oyuncak bebekleri satılan ve adına Caracas caddelerinde bir
daha ki seçimlerde 10 milyon oy alması için kampanyalar yürütülen birisi
Chavez.
Ulusa Sesleniş'te kızının sorularını yanıtlıyor
Kendisiyle ilgili anlatılan en tuhaf öykü ise haftalık ulusa sesleniş
konuşmaları. Söz konusu konuşmalarda kızını karşısına alıyormuş ve
kızının sorduğu sorulara yanıt veriyormuş Chavez.
Kızının yedi yaşında olduğunu hemen belirtelim.
Bolivar neden sağa bakıyor?
Bundan birkaç zaman önce kızı bir gün Venezüella bayrağından açmış
konuyu, "baba" demiş, "Venezüella bayrağında Simon Bolivar neden sağa
bakıyor? Sola bakması gerekmez mi?"
Venezüella bayrağındaki Simon Bolivar silueti Caracas'taki Bolivar
heykellerinde gördüğümüz atlı, ufka bakan Bolivar.
Chavez bu sorunun üzerine iddia odur ki "haklısın" demiş ve Venezüella
birkaç ay içinde bayrağındaki Bolivar'ın yerini yıldızlara bırakmış.
Bunu Chavez kendine bayrakta yer ayarlıyor diye yorumlayanlar da var
elbette.
Kusursuzluk!
Uzun lafın kısası Chavez yoksullar tarafından yoğun bir şekilde
destekleniyor, anti-Chavist diye anılan grubun da aslen ülkenin
burjuvaları olduğu iddia ediliyor.
Bunun doğru olduğunu varsaysak bile ülkede yaşanan bütün iyi şeylerin
yanından tatsız şeylerin de varolduğunu düşünmemiz gerekiyor sanırım,
her ülkede olduğu gibi...
Zira bir ülkenin başındaki birini sırf yoksulları savunuyor ve hakları
için mücadele ediyor diye kusursuz saymak saflık olur sanırım.
Çiğdem MATER