Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /var/www/uzumbaba.com/public_html/forum/Sources/Subs.php on line 3889
Cem?id-ü Hur?id Tahlili ?ncelemesi - Kültür ve Sanat -

* Anl?k üyeleraras? ileti

Sohbet kutusu bulunamadı.

* Kullan?c? bilgisi

 
 
Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

* ?u an aktif olanlar

  • Nokta Ziyaretçi: 26
  • Nokta Gizli: 0
  • Nokta Üye: 0

Çevrimiçi kullanıcı bulunmuyor.

* ?statistikler

  • stats Toplam Üye: 28
  • stats Toplam İleti: 657
  • stats Toplam Konu: 288
  • stats Toplam Kategori: 11
  • stats Toplam Bölüm: 58
  • stats En Çok Çevrimiçi: 2029

* Son ?letiler/Konular

Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[12 Mayıs 2020, 17:01:31]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[19 Mart 2019, 00:44:57]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 02:07:46]


Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 01:55:14]


Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[29 Mayıs 2014, 23:48:15]

* Yönetim

uzumbaba admin uzumbaba
Yönetici

* En Popüler Bölümler

* ?nternette ara

internette Arama

Gönderen Konu: Cem?id-ü Hur?id Tahlili ?ncelemesi  (Okunma sayısı 11384 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Mod_seval

  • Ziyaretçi
Cem?id-ü Hur?id Tahlili ?ncelemesi
« : 05 Temmuz 2009, 18:33:56 »
CEM??D-Ü HUR??D TAHL?L? ?NCELEMES?

Metin ve Zihniyet: Bu dönemin sosyal özellikleriyle metnin temas? aras?nda bir benzerlik yoktur. Çünkü bu eserde a?k konusu i?lenmi?tir. Eserin yaz?ya geçirildi?i dönemin sosyal hayat?nda a?k temal? ?iirler i?lenmi? olsa da bu eser ?ran edebiyat? kaynakl?d?r. Ancak eserin Fars edebiyat?ndan tercüme edilmi? olmas?, ?slamiyet'in kabulüyle ba?layan Arap - Fars kültürünün etkisinin sürdü?ünü söylemek mümkündür.
 
Yap?: Bu mesnevide bir a?k olay? anlat?lmaktad?r. Metnin yap?s?n? olu?turan birimler beyitlerle sa?lanm??t?r. Cem?id ü Hur?id bütün mesnevilerde oldu?u gibi ba?ta tevhid, naat ve eserin yaz?l?? nedeni (sebeb-i telif) sonda bir hatime (sonuç) düzeniyle yaz?lm??t?r.

A. Olay Örgüsü:
Metnin olay örgüsü ?öyledir:
 
•          Cem?id'in rüyas?nda bir k?z yüzü görmesi ve ona â??k olmas?, rüyas?nda gördü?ü k?z?n Rum ?ah?n?n k?z? oldu?unu ö?renmesi, uykusundan uyan?nca yard?mc?lar?n ona sorular sormas?
•          Cem?id'in rüyas?nda görüp â??k oldu?u k?z?n özelliklerini onlara anlatmas?
•          Â??k oldu?u k?z? bulmak için Hindistan'dan Çin'e, oradan da Anadolu'ya gitmesi, Kayser'in saray?nda onun huzuruna ç?kmas?, Kayser'den izin al?p Hur?id'le yola ç?kmas?, Cem?id'in Çin taht?na oturmas?
 
B. Ki?iler:
Cem?id: Gördü?ü rüya ile â??k oldu?u k?z? aramaya ç?kan Çin hükümdar?n?n o?lu. Eserin ana kahraman?d?r. Olay örgüsü onun hikâyesini anlatmak için kurgulanm??t?r.
Hur?id: Rum Kayser'in güzel k?z?, eserin ana kahraman?d?r.
Kayser: Hur?id'in babas?, Rum ilinin sahibidir. ?kinci planda bir kahramand?r.
Mesnevideki kurmaca karakterlerin benzerlerine gerçek hayatta rastlan?labilir

C. Zaman: Kurmaca bir metin oldu?u için olay?n geçti?i zaman dilimi (dönem) belli de?ildir. Ancak "sabah, ak?am uyand???nda, yüzü rüyas?nda görünce, Kaysar'?n Saray?'na gelince" gibi s?n?rl? zaman kavram?n? ifade eden sözlere yer vermi?tir. Eser, 1403 y?l?nda yaz?lm??t?r.

D. Mekan: "Ba?dan saraya geldi.", "Hindistan'dan ç?k?p Çin'e geldi.", "Oradan Anadolu'ya gitmek için yola ç?kt?.", "Kayser saray?na gelince...", "Gelince (Çin) ?ah? onu tahta geçirdi.", "Cem?id, Çin taht?na oturdu." cümleleri mekan?n geçti?i yerlere örnek gösterilebilir.
Ana Dö?üne: Kurmaca bir metin olan eserde, a?k temas? i?lenmi?tir.

Dil ve Anlat?m: Eser divan edebiyat?n?n Anadolu'da yava? yava? olgunla?t??? bir dönemde yaz?lm??t?r. Fars edebiyat?ndaki bir mesneviden esinlenerek yaz?lmas? ve dönemi itibariyle metinde Arapça - Farsça sözcük ve tamlamalara rastlanmas? do?ald?r. Eser, 15. yüzy?l Anadolu Türkçesinin dil ve ses özelliklerini günümüze ta??mas? bak?m?ndan ayr?ca önem ta??maktad?r. Anlat?mda benzetme ve abartmalara yer verilmi?tir. Metinde her ?eyden haberdar olan, her ?eyin öncesi ve sonras?n? bilen bir anlat?c? var?d?r. Bu da metnin "ilahi bak?? aç?s?"yla yaz?ld???n? gösterir.

Metin ve Gelenek: Eser, divan edebiyat?n?n mesnevi gelene?ini sürdüren bir özellik ta??maktad?r. Divan edebiyat?nda "Hüsrev ü ?irin, Süheyl ü Nevbahar, Leyla ile Mecnun, Yusuf u Züleyha" gibi olay anlat?m?n? esas alan klasik a?k öyküleri mesnevi naz?m biçimiyle yaz?lm??t?r. Bu gelenek tasavvuf, mizahi, didaktik içerikli mesnevilerde de devam etmi?tir. 19. yüzy?lda Türklerin Bat? edebiyat?yla tan??mas?ndan sonra mesnevilerin görevini roman türü üstlenmeye ba?lam??t?r.

Anlama ve Yorumlama: ?air, kurmaca bir a?k olgusunu ?iirsel bir gerçeklikle dile getiriyor. Mesnevide anlat?lan olaylar?n gerçek hayatta ya?anmas?, mümkün de?ildir. Çünkü olaylar ola?anüstü nitelikler ta??makta ve kurmacad?r. Gerçekte böyle bir a?k hikâyesinin oldu?unu dü?ünsek bile ?airin hayal gücü ve ?iirsel anlat?m?n etkisiyle buna birçok ?eyin ilave edildi?i unutulmamal?d?r.

Metin ve ?air: Ahmedî 14. yüzy?l?n en verimli divan edebiyat? ?airlerindendir. Üstün bir zevkle, titiz bir dikkatle din d??? konular? i?leyen ?airin bu eserinde de edebî anlay???n? yans?tan bir a?k hikâyesine yer verdi?ini görüyoruz.
 
Cem?îd ü Hur?id'in Özellikleri:
a) 14. yy. ?airlerinden Ahmedî taraf?ndan, Emir Süleyman Çelebi’nin iste?i üzerine, ?ranl? ?air Selman Saveci’nin ayn? ad? ta??yan eserinden yola ç?karak yaz?lm?? bir mesnevidir.
b) Eser, 5000 beyitten olu?maktad?r. (Selman Saveci’nin eseri 2700 beyittir. Bu da gösteriyor ki Ahmedî bu mesneviyi özgünle?tirmeye çal??m??t?r.)
c) Eserin dili, o döneme ait Türkçe’dir. Devrin insanlar? taraf?ndan anla??labilecek dildir.
d) Eser 1403 y?l?nda kaleme al?nm?? olup, ?airin ihtiyarl?k dönemi ürünüdür.
e) Ahmedî, bu eseri yazarken hemen hemen bütün ?ark efsanelerinden, mesnevilerden, halk hikâyelerinden yararlanm??, onlardan motifler alm?? ve bunlar? ustal?l?kla birle?tirerek yepyeni bir hikâye meydana getirmi?tir.
f) Ahmedî, bu mesnevisine divan?nda olmayan ?iirleri ve gazelleri de yerle?tirmi?tir.
g) Aruz vezniyle yaz?lm?? olan bu eserde, aruzun (mefâîlün mefâîlün faûlün) kal?b? kullan?lm??t?r.
h) 16. yy.’dan bugüne kadar bu eserin herhangi bir nüshas?na rastlanmam??t?r.

Cem?îd ü Hur?id'in Özeti:
Bir vakitler Çin’de bilgili ve her i?te kudretli bir hükümdar vard?. Memleketi geli?mi?ti. Emrinde milyonlarca Türk askeri bulunuyordu ki oklar?n?n temreninden ate?ler ç?k?yordu. Bu hükümdar?n Cem?îd isimli o?lu bir gece yiyip içip e?lenirken uykuya dald?. Rüyas?nda güzel bir k?z gördü ve ona â??k oldu. Derdini iyi bir ressam olan bezirgân?na açt?. Bezirgân çok gezmi?, çok görmü? bir insand?. Kendisine tarif edilen k?z?n Rum Kayserinin k?z? oldu?unu anlad?. Bu k?z?n bir resmini yapt?. Böylelikle Cem?îd, rüyada görüp sevdi?i k?z?n kim oldu?unu anlam?? oldu. Bu andan itibaren Cem?îd daha da çok ac? çekmeye ba?lad? ve hastaland?.
Çin’de kendisine gösterilen hiçbir k?z? be?enmeyip günden güne solan delikanl? bu k?z? alabilmek için Rum Kayserinin yan?na gitme?e karar verdi. Yan?na Mihrab da (bezirgân?) alarak yola ç?kt?. Yolda büyük zorluklarla kar??la?t?. Perilerle, devlerle, cad?larla çarp??t?. Geçilmez kayal?klardan geçti. A??lmaz deryalar a?t?. Sonunda sevdi?i k?z?n bulundu?u diyara ula?t?. Yine Mihrab’?n yard?m?yla sevgilisini buldu. Onunla tan??t?. Cem?îd ile Hur?it birlikte e?lenceler düzenleyerek uzun bir vakit geçirdi. Hur?id’in annesi bir zaman sonra bunlar?n maceras?n? ö?rendi. Ancak kendisini bir tüccar diye tan?tan Cem?îd’e k?z?n? vermek istemiyordu. Hur?id’i uzak bir kö?ke hapsetti. Bu arada Ç?n hükümdar? her türlü tehlikeye kar?? o?lunu korumak maksad? ile bir ordu göndermi?ti. Ordunun geli?iyle birlikte Cem?îd Rum saray?na giderek kendini tan?tt?. Sarayda çok iyi kar??land?. Fakat o s?rada ?am hükümdar?n?n o?lu da Hur?id’i babas?ndan istemek üzere Rum diyar?na gelmi?ti. Cem?îd, Hur?id’in özel bir kö?kten kendilerini izledi?i bir meydanda bu gençle çe?itli spor müsabakalar? yapt?. Bunu Rum Kayseri tertiplemi?ti. Bu yar??malarda Cem?îd rakibini her defas?nda ma?lup etti ve Hur?id’i almaya hak kazand?. Bu arada ?am hükümdar? o?lunun Hur?id’le evlenebilmesi, sevdi?i k?z? alabilmesi- için bir ordu göndermi?ti.
Cem?îd’in ordusu ?am ordusunu da yendi. ?ki sevgili evlendiler. Çin’e döndüler.
Çin hükümdar? geri döndü?ü zaman bütün mal?n? mülkünü o?luna b?rakt?. Ve kendisi bir kö?eye çekilerek hükümdarl??? o?luna verdi.

ESER?N YAZARI HAKKINDA B?LG?: AHMED?

Türk Divan ?iirinin kurucusu kabul edilen 14. yüzy?l ?airi. Nerede ve ne zaman do?du?u hakk?nda kesin bir bilgi yoktur. Kütahya’da 1334 y?l?nda do?du?u tahmin edilmekte ise de aslen Sivas ve Amasyal? oldu?u da zikredilmi?tir. ?bn-i Arab?ah, ?airin 1413 y?l?nda Amasya’da vefat etti?ini haber vermektedir. As?l ad? Tacüddin olup, ?iirlerinde Ahmedi mahlas?n? kullanm?? ve bununla ?öhret bulmu?tur. ?lk tahsiline Anadolu’da ba?lam??, daha sonra M?s?r’a gitmi?, büyük alim Ekmelüddin Baberti ile yine orada birçok alimden okumu?tur. Molla Fenari gibi me?hur alimlerle arkada?l?k yapm??, sonra Anadolu’ya dönerek Kütahya’ya yerle?mi?tir. Yazd??? ?iirleri Germiyano?lu ?ehzadesi Süleyman’a takdim etmi? ve iltifatlar?na kavu?mu?tur. Ankara sava??ndan sonra Timur Han?n da yak?n ilgisini görmü?tür. Daha sonra Süleyman’?n emri ile yazm?? oldu?u Tervih-ül Ervah’? Çelebi Sultan Mehmed Hana takdim etmi?tir.
 
Sanat?: On dördüncü yüzy?l divan ?iirinin as?l kurucusu ve üstad? say?l?r. Gerek divan ?iiri ve gerek mesnevi tarz?nda eserler veren ?air, dini konular? i?ledi?i ?iirlerinde, tasavvufa geni? yer vermi?tir. Günlük hayat?n di?er taraflar?n? konu alan ?iirleri de vard?r. Gazel, kaside ve mesnevilerindeki sanat seviyesi ve söyleyi?i asr?n?n öteki ?airlerinden üstündür. Bir di?er özelli?i de, çok eser vermi? olmas?d?r. Her konudaki çok geni? kültürü, ?ark mitolojisi ve ?ran edebiyat? üzerindeki bilgisi, Ahmedi’ye hem kolay, hem de çok yazmak imkan?n? vermi?tir.
 
Eserleri:
?skendername adl? eserini, Emir Süleyman’a sunmak için kaleme ald?. Bu eserde Makedonyal? ?skender’e ait tarihi rivayetleri toplam??t?r. Ancak Emir Süleyman’?n ölümü üzerine, Y?ld?r?m Bayezid’in o?ullar?ndan Süleyman Çelebi’ye takdim etmi? ve eserin sonuna, Dasitan-? Tevarih-i Müluk-? Al-i Osman adl? manzum bir Osmanl? Tarihi yazm??t?r. Bu k?sm?n tarih ve edebiyat bak?m?ndan büyük bir önemi vard?r (ilk Osmanl? Tarihi olmas? bak?m?ndan). Her iki k?s?mla birlikte eser 10.000 beyte yer vermektedir.
Cem?id-ü Hur?id, ?ran ?airi Selman Saveci’nin ayn? isimli eseri temel al?narak yaz?lm??t?r. 5000 beyte yer veren eser, telif hükmündedir. Çünkü Selman’?n eseri 2700 beyit tutar?ndad?r. Bu durumda ?air eserin Farscas?n? as?l almakla birlikte, kendisinden de pek fazla ilavelerde bulunarak eseri geni?letmi? ve tercüme kokusunu ortadan kald?rm??t?r.
Tervih-ül Ervah, 4000 beytlik büyük bir mesnevidir.
Divan, Ahmedi ?iirindeki as?l sanat?n? bu eseri ile göstermi?tir. Alt? nüshas? bulunan eser, dokuz bin beyt civar?ndad?r.
 
Hayrat-ül-Ükala, Kaside-i Sarsari ?erhi, Mirkat-ül-Edeb, Mizan-ül-Edeb, Mi'yar-ül-Edeb isimli eserlerinden ba?ka birçok ?iirleri de vard?r.
 
Hevay? gör ki, nice ho? hevadur Cihan, ku?lar ününden pür nevadur
Nikab ile gelir gülzara gonca ?rahmet ona kim ehl-i hayadur
Ba??na urdu nerkis, tac-? zerrin Bugün kim, lale, yakuti kavadur
Çiçeklerle çemen öyle bezenmi? Ki cennet dir isen ana revadur
Heva, mü?k-i h?ta oldu, e?er sen Mey-i gülrengi terk etsen hatadur
Gülü bülbül aras?nda i?it kim Gece, subha de?in ne maceradur
 
Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 
SimplePortal 2.3.7 © 2008-2020, SimplePortal