* Anl?k üyeleraras? ileti

Sohbet kutusu bulunamadı.

* Kullan?c? bilgisi

 
 
Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

* ?u an aktif olanlar

  • Nokta Ziyaretçi: 23
  • Nokta Gizli: 0
  • Nokta Üye: 0

Çevrimiçi kullanıcı bulunmuyor.

* ?statistikler

  • stats Toplam Üye: 28
  • stats Toplam İleti: 657
  • stats Toplam Konu: 288
  • stats Toplam Kategori: 11
  • stats Toplam Bölüm: 58
  • stats En Çok Çevrimiçi: 2029

* Son ?letiler/Konular

Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[12 Mayıs 2020, 17:01:31]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[19 Mart 2019, 00:44:57]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 02:07:46]


Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 01:55:14]


Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[29 Mayıs 2014, 23:48:15]

* Yönetim

uzumbaba admin uzumbaba
Yönetici

* En Popüler Bölümler

* ?nternette ara

internette Arama

Gönderen Konu: Dar?seki köyü tarihi  (Okunma sayısı 4623 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı uzumbaba

  • Sitelerimizi ziyaret ediniz
  • Yönetici
  • Tam Üye
  • *****
  • İleti: 126
  • Karma +0/-0
    • üzümbaba sitesi
Dar?seki köyü tarihi
« : 05 Temmuz 2009, 04:03:27 »
Dar?seki tarihi

 

Dar?seki Tarihi hakk?nda dü?üncelerim

'Bu küçük çal??ma bir ç?k?? yolu aramaktad?r, somut verilere dayanmayan hiçbir ?ey bilimsel de?ildir. Bilimi köreltenler utans?n'


Dar?seki köyünün ne zaman kuruldu?unu kesin bilemiyoruz. Bu durumda biraz söylencelerden yola ç?k?yorum, biraz da köyün çevresiyle ilgili tarihi incelemek ile.

Köyün tarihini saptayabilmek için bakmam?z gereken yöreler, Divri?i , buna ba?l? olan Hinora( bugünkü ad? Madenli köyü), ve Örenik (bugünkü ad? Aydo?an köyü) ve do?al olarak da ?mranl?  olmal?d?r.

Divri?inin tarihi çok eskilere dayan?r. Hititlere kadar uzan?r.  ?Ö 550'de Perslerin egemenli?i,  ?Ö 334'ten sonra bir süre ?skender'in i?gali alt?nda, ?Ö 330'larda Kappadokia Krall???'n?n egemenli?i, derken  Roma egemenli?i alt?nda bir süre  Pontus  ve Sasaniler taraf?ndan yönetilir. Bizans döneminde ad? Tephrike  olarak geçer.  Bir s?n?r kalesi olanTephrike 9.yüzy?l ortalar?nda  Bizans imparatorlu?unun  dinini kabul etmeyen Paulusçular  taraf?ndan s???nak olarak kullan?l?r. 1080'den sonra Mengücek, Eratna Beyli?i , Osmanl? ve bir süre de Timur i?gali, arkas?ndan Memlükler dönemleri geçirir. 1516 y?l?nda kesin olarak Osmanl? topra?? olur.  Osmanl? döneminde Sivas eyalatinin bir sanca?? olan Divri?i, Tanzimat'tan sonra önemini yitirir ve Sivasa ba?l? bir ilçe olur.

Divrigine ba?l? Hinora (bugünkü ad? Madenli köyü) köyünün en az 1150-1200 y?llar?na uzanan bir tarihi oldu?u san?l?yor. Do?u Roma imparatorlu?u dönemine kadar uzanan bir geçmi?i oldu?u bilinmektedir. Hac? Bekta?-? Veli halifelerinden Kara Donlu Can Baba'n?n bu yöreye gönderildi?i san?lmaktad?r.  Yörede Alevilik ö?retilerden nasibini alan en erken köylerden biri özelli?ini ta??r.

 Yine Divri?ine ba?l? Örenik(bugünkü ad? Aydo?an köyü), hane say?s? bak?m?ndan çevre köylere göre büyük say?ld???ndan dolay? uzun süre  bucak olarak kalm??t?r. A?a?? yukar? 1000 y?ll?k bir tarihi vard?r. Yer olarak Hinora ile Dar?seki aras?nda bulunmaktad?r.

?mranl?, Sivas'?n kuzeydo?usunda  ve  106 km. uzakl?ktad?r.  Kom?u ilçe Divri?i ?mranl?n?n güneyindedir ve her iki ilçe de do?udan Erzincan il s?n?rlar? ile kom?udur. Dar?seki köyü bu her iki ilçenin do?udan Erzincan il s?n?rlar?n?n bulu?tu?u bölgede yer almaktad?r.  ?mranl? ilçesine ba?l? olan Dar?seki köyü ilçeye 41 km uzakl?ktad?r. Köy tarihi üç soyad? ile özde?le?mi?tir. Arslan, ?ahin, Üzüm soyadlar?. Ben burada yanl?z bir soyad?n? konumuz aç?s?ndan i?lemeye çal???yorum. Di?er iki soyadlar?na bilgim eksikli?inden dolay?, yanl?? olmamas? için ele alam?yorum. Dar?seki  köyü tarihi hakk?nda da bugüne kadar yaz?lm?? ve yay?nlanm?? hiç bir yaz?ya rastlayamad???m için belki de bu yapm?? oldu?um fikir cimnasti?i  bir ilktir. Bilemiyorum.

?mranl? tarihine bakt???m?z zaman, ?mranl?n?n tarihi geçmi?i de Divri?i tarihiyle örtü?mektedir. Tarihi geçmi?i Hititlere kadar uzanmaktad?r. Divri?i ile fark?, ?mranl? ve çevresi,  insan topluluklar?n?n ya?amak için pek seçmedikleri bir yöredir. Sebebi ise buralar?n a??r? ormanl?k alanlar? olmas? özelli?inden gelir.

?mranl?n?n çehresi  93 harbi(rumi takvim, 1293) olarak tarihe geçen 1876-1878 Osmanl?-Rus Sava?lar?'ndan sonra de?i?mi?tir.  A??rl?k olarak bu yörelerde oturan ermenilerin ve di?er yerli halk?n buralar? bo?altmas? ile bo?luklar do?udan göçen türk ve kürtlere yerle?im alan? olmu?tur. Bu bölgelere gelen göçler yo?unluk olarak ?mranl?’ya kom?u ilçe olan Zara’ya(Koçgiri) fazla yük getirdi?i için devlet bir k?sm?n? özellikle ?mranl?’ya  yerle?tirmi?tir.  Bu göçlerle beraber ad? Çit  sahras? olarak an?lan ?mranl?, Çit buca?? ad?n? alm??t?r. Daha sonra 1948’de ilçe olmu?tur.

Burada k?saca Zara(Koçgiri)ilçesinden de bahsetmek gerekiyor.  Çünkü tüm yöreyi etkileyen etkenlerden birisi de bu ilçedir. 1398'de Y?ld?r?m Beyaz?d taraf?ndan Osmanl? topraklar?na kat?lan Zara,  1548'de Kanuni Sultan Süleyman taraf?ndan  Kürt Koçgiri a?ireti yöreye yerle?tirilmi?tir.

Yörenin etnik durumu kürt a?iretleriyle birlikte daha da renklenmi?tir.  Türkler, ermeniler,  rumlar ve kürtler birlikte ya?amaya ba?lam??lard?r. Zamanla bu etnisite karmas? tüm bölgeye yay?lm??t?r.

Zara 1871'de Sivas Sanca??na ba?l? bir ilçe(kaza) olmu?tur.  93 harbi olarak bilinen 1876-1878 Osmanl?–Rus harbi tüm yöreyi derinden etkilemi?tir. Özellikle yo?un olan ermeniler buralardan göçmü?, onun yerine Erzurum, Kars yörelerinden devlet taraf?ndan muhacir tabir edilen göçmenler getirtilerek bu yörelere yerle?tirilmi?lerdir. Bu  ba?lamda  özellikle Zara-?mranl?-Divri?i üçgeninde çok kültürlülük biraz kabuk de?i?ikil?ine u?ramakla birlikte  yörede bir zenginlik olmaya bugün de devam etmektedir.

Bu k?sa k?sa tarih bilgilerinden sonra  Dar?seki tarihini çözmeye çal???yorum.  Eski yaz?larla yaz?lan Osmanl? ar?ivleri ö?rendi?imiz kadar?yla 2000 y?l?ndan itibaren aç?lmaya ba?lanm?? ve çeviriler yap?l?yormu?. Dar?seki hakk?nda bir bilgi bulunur mu bilinmez. Biz burada çaresiz hem söylencelerden hem de yörenin tarihinden faydalanmaya çal??arak bir ç?k?? yolu bulmaya çal??aca??z.

Burada iki ?eyi vurgulamak gerekiyor. Dar?seki köyünün bulundu?u arazinin bir yerle?im birimi olarak ne zaman kullan?lmaya ba?lad??? ve köyün ‘Dar?seki köyü’ ad?n? ne zaman ald???.  Dar?seki köyü  ad?n?n ne zaman yasalla?t??? konusunda bir bilgim yoktur. Ancak en eskilerimizin bildi?i bir ?ey varsa o da, köyün ad?n?n hiç de?i?medi?i, kuruldu?undan beri hep ayn? ad? ta??d???d?r.

Örenikli(Aydo?an köyü) ünlü ozan Kul Hümmet Üstad?m, ara?t?rmalara göre 1740 y?llar?nda Örencikte(bugünkü Dar?seki köyünün oldu?u yer) do?mu?tur, deniyor. E?er bu bilgiden yola ç?karsak Dar?seki köyünün topraklar?na o zaman Örencik deniyor olabilir.  O tarihlerde yukar?da inceledi?imiz gibi Örenik,  yöreyle kar??la?t?rd???m?zda   hat?r? say?l?r büyüklü?e sahip bir köymü?. Belki o zaman bucak idi. Dar?seki topraklar? da ya Öreni?e ba?l?yd?, ya da bugünkü Dar?seki topraklar?n?n bulundu?u yer yerli halk taraf?ndan bu ad ile an?l?yordu. Bilemiyorum, ancak bu durumda  soya?ac? ara?t?rmama göre Dar?seki,  yerle?im birimi olarak bu tarihten biraz  daha gerilere uzan?yor.

Babam?n babas?, yani büyükbabam 1908 do?umlu. Büyükbabam?n atalar?n? s?ras?yla sayay?m, Kas?m hoca, ?brahim hoca, Kamber, ?smail hoca, Mehmet(urumo?lu).  Ö?renebildi?im bunlar. Yani 1908 do?umlu büyükbabamdan geriye 5  nesil.  Bunlardan ?brahim hoca ve o?lu Kas?m hoca, hoca ünvanlar?n?, özellikle ?brahim hoca  ?stanbula gidip Rü?tiyeyi okuyup hocal?k yapm?? oldu?undan alm??lar. Yani bugünkü üniversite e?itimi alm?? ve hocal?k yapm??. O?lu Kas?m hoca da ?stanbulda bir zaman bulunmu? ve sonradan köye dönü? yapm??. E?er ya? ortalamalar?n?  nesilden nesile geçi? ya??n?,  ortalama 30-40  ya? ile hesaplasak(yani baba ile çocuklar? aras?ndaki ya? fark?, baban?n ya?? de?il) 1700 ba?lar?na rahatl?kla ula?abiliriz. Daha gerisini bilmiyoruz. Verilerimize göre hareket etmeye çal???yorum.  Yine eskilerimizin ortak anlatt?klar?na göre soyumuz ?öyle geli?iyor. Be? nesil geriye sayd???m ilk Mehmet ile ba?l?yor, ?öyle:

Anlat?m 1.  Mehmet, Hinora’dan( Divri?i, Madenli köyü) bir k?zla evleniyor ve soyumuz buradan geli?iyor.

Anlat?m 2. Mehmet, Hinora’dan, gelip bizden bir k?zla evleniyor,  gayri müslümmü?, Mehmet ad?n? al?yor, Alevili?i seçiyor ve soyumuz buradan geli?iyor.

Her iki anlat?mda ortak olan ?u ki,  ya k?z, ya da erkek  Hinora’dan.  O zamanlar Dar?seki olan yer  ya bir çiftlik, ya da bir oturan var idi  bu arazide, evlenen çiftler ya?amlar?n? burada devam ettiriyorlar.

Bu her iki olaydan hangisi do?ruysa art?k, bundan sonra bizim soyumuza ünvan olarak ‘ urumlar’ ya da ‘urumo?lu’ deniyor. Ve Dar?seki'de bir de?irmen kuruluyor, ad?na da ‘urumo?lu de?irmeni’ deniyor ve hep urumo?ullar? çal??t?r?yor oray?. Kurulan de?irmen de buran?n art?k yerle?im birimi olarak kullan?ld???n? somutla?t?r?yor. Anla??lan çevre ya?ayanlar? bu ünvan? tak?yor bu geli?en yeni soya da.

Burada bizim insanlar?m?z ‘rum’ ve ‘urum’ sözcü?ünün fark?n? anlayam?yor. Onun için urum deyince rum anl?yorlar. Halbuki bu ünvan k?z ya da erke?in d??ar?dan gelmesi anlam?na gelen ‘urum’, yani bir tür göçmen, yabanc? vs anlam?na geliyor bu durumda.  Bildi?imiz gibi ‘urum’ sözcü?ü yunancadan gelme, yunanl?lar rum olmayanlara urum derlerdi. Bu sözcü?ü anadoludaki rum olmayanlara, yani kendilerinden olmayanlar için kullan?rlard?. Yani yabanc?, bizden olmayan vs.  Sonradan bu sözcük  zamanla osmanl? diline de yerle?ti ve anadoluda yayg?nla?t?.

K?sacas?  Dar?seki köyündeki  ‘üzüm’ soyundan gelenler  için kullan?lan bu ünvan her ne sebeple olursa olsun sonuç olarak bir taraf, ya k?z, ya da erkek, evlenme yoluyla alevili?i seçmi? oluyor olabilir. Gerçi kesin olan bir sonuç olmad??? için di?er olas?l?klar da göz önünde bulundurulabilir. Örne?in, Hinora tarihini  göz önünde bulundurdu?umuzda pekala  alevile?mi? bir yerli  de olabilir evlenmeden önce,  ya da daha önceden Alevi bir aileden geliyordu., çünkü biliyoruz ki anadoluda Hac? Bekta?a gönül verip alevili?i seçen ermeniler ve benzeri de çok var. Ya da türktü ve Aleviydi. Ba?ka bir köyden geldi?i için 'urum', yani yabanc? olarak an?ld?. Bir olas?l?k, çünkü bak?yoruz, Hinorada ‘Kara Donlu Can Baba’ etkisi güçlü, ve tarihi de epey gerilere dayan?yor. Asl?nda burada ne oldu?u önemli de?il, insan oldu?u önemli. Anlatmak istedi?im, 'urum' ve 'rum' sözcü?ünün birbirine kar??t?r?ld???. Rum da, ermeni de, kürt de, türk de olabilir. 93 harbine gelene kadar bu yöre, din, meshep, tarikat, milliyet bak?m?ndan tam bir 'çok kültürlülük' ya?am biçiminde idi. Her ne kadar bugün de çok kültürlülük bu yörelerin zenginli?i olsa da 93 harbinden sonra biraz kabuk de?i?tirerek bugünlere gelmi?tir.

Ve bir de bu soyu bildi?imizden beri göçebelik, ya da a?iret ya?ant?s? izlerine rastlayam?yoruz. Ya çok önceden topra?a yerle?mi?, ya da göçebelik hiç ya?amam?? olabilirler. E?er bulgular?m?zda göçebelik, ya da a?iretlik izi rastlanabilseydi, en az?ndan göçebe ya da a?iret olan üyeler birden bire duman olup kaybolmazlard?, mutlaka göçebe ya da a?iret fertlerinden de bugüne bir tür veriler olabilirdi.  Bu durumda Dar?seki köyünü yerle?im birimi olarak kullanmaya ba?layan yukar?da anlatt???m?z her iki olas?l?kta da bir  yöreye yerle?ik  halk aras?ndan soyun geli?ti?i tezi ortaya ç?k?yor. En az?ndan bilebildi?imiz tarihten ba?layarak.

Ekonomik durumu da, hesaplara göre oldukça iyiymi? ki, ?stanbulda Rü?tiyeyi okuyan  ç?km?? o devirde.

Sonuç olarak  bu fikir cimnasti?i ile Dar?seki köyünün, yerle?im birimi olarak kullan?lmas? a?a?? yukar? 1700’lere dayan?yor.

Tüm internet sitelerinde ‘Dar?seki köyü 1750’lerde Ali ad?nda biri taraf?ndan kuruldu?u san?l?yor’ tezi yapt???m soya?ac? ara?t?rmalar?mla örtü?müyor.  Çünkü ara?t?rd???m soya?ac? sonuçlar?na göre ilk Ali ad? üçüncü nesile rastl?yor. Köy ad? ne zaman yasalla?m?? bilemiyorum, ancak köy, yerle?im birimi olarak ilk rastlanan ‘Ali’ ad?ndan önce iki nesil daha var, Ali üçüncü nesil oluyor. Zaten internet sitelerinde dola?an bu bilginin de nereden ç?kt???n? bilen yok. Anla??lan biri bir?ey söylemi?, o da referans olarak hiç bir temele dayanmadan her tarafa kopyalama usulü ile yay?lm??, nerdeyse resmile?mi?.

Köy di?er yöreler gibi 1950’lerin sonlar?ndan ba?layarak d??a göç vermi?tir. En büyük göç ?stanbula olmu?tur. Küçük bir köy say?lan Dar?seki, kökenleri bugün  ?stanbul, ?zmir,  Ankara ba?ta olmak üzere di?er ?ehirlere, Almanya, ?ngiltere, ?sveç gibi avrupa ülkelerine,  hatta Kanada gibi ülkelere yay?lm??t?r.

22 kas?m 2008

Üzümbaba

Dar?seki sitesi ad?na

Not: daha yeni bilgi ve belge bulabilirsek tarihimiz de daha fazla ayd?nl??a ula?abilir.

 www.dariseki.com

« Son Düzenleme: 13 Eylül 2009, 02:43:09 Gönderen: uzumbaba »

SevaL_24

  • Ziyaretçi
Ynt: Dar?seki köyü tarihi
« Yanıtla #1 : 21 Temmuz 2009, 15:38:09 »
Urum kavram?'n? gerek aileden,

Gerekse büyüklerimizden duymu?tum daha önce.

Tam da bahsetti?iniz gibi rum kavram? ile kar??t?r?lacak duymu?tum.ßunun ayr?m?n?n özellikle yap?lmas? iyi olmu?.

Çünkü;

kimileri üzüm soyunun göçüp gelen,o bölgede ya?am?? rumlara dayand???n? san?yor.

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 
SimplePortal 2.3.7 © 2008-2020, SimplePortal