Deprecated: Array and string offset access syntax with curly braces is deprecated in /var/www/uzumbaba.com/public_html/forum/Sources/Subs.php on line 3889
Kad?nlar ve Cinsiyetle?mi? Mekanlar - Sosyoloji -

* Anl?k üyeleraras? ileti

Sohbet kutusu bulunamadı.

* Kullan?c? bilgisi

 
 
Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

* ?u an aktif olanlar

  • Nokta Ziyaretçi: 18
  • Nokta Gizli: 0
  • Nokta Üye: 0

Çevrimiçi kullanıcı bulunmuyor.

* ?statistikler

  • stats Toplam Üye: 28
  • stats Toplam İleti: 657
  • stats Toplam Konu: 288
  • stats Toplam Kategori: 11
  • stats Toplam Bölüm: 58
  • stats En Çok Çevrimiçi: 2029

* Son ?letiler/Konular

Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[12 Mayıs 2020, 17:01:31]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[19 Mart 2019, 00:44:57]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 02:07:46]


Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 01:55:14]


Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[29 Mayıs 2014, 23:48:15]

* Yönetim

uzumbaba admin uzumbaba
Yönetici

* En Popüler Bölümler

* ?nternette ara

internette Arama

Gönderen Konu: Kad?nlar ve Cinsiyetle?mi? Mekanlar  (Okunma sayısı 3851 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

SevaL_24

  • Ziyaretçi
Kad?nlar ve Cinsiyetle?mi? Mekanlar
« : 04 Eylül 2009, 21:43:04 »
Kad?nlar ve Cinsiyetle?mi? Mekanlar
Hossein Sadri
(08.03.2009)


Mimaride toplumsal cinsiyet kavram? ile ilintili mekansal düzenlemeler için “cinsiyetle?mi? mekanlar” (gendered spaces) tan?m?n? kullanmak mümkündür. Cinsiyetle?mi? mekanlar?n en uç örne?ini ise kad?nlar ve erkekleri ay?rmaya te?ebbüs eden mekanlar olu?turmaktad?r. Bu anlay?? tarih boyunca bazen iki farkl? cinsiyet için iki farkl? mekan yaratmaya çal??m??, bazen de bir cinsiyeti (genellikle kad?nlar?) k?s?tlama ve engelleme yoluyla kar?? cinsiyete ait olan mekanlar? geni?letmi?tir. Bunlara örnek olarak Musevilerin Mechitza’s?ndan ve Müslümanlar?n hicab?ndan bahsetmek mümkündür.
Mechitza, Musevi yasal sistemi Halaha’n?n bir parças? olarak, en genel haliyle Ortodoks sinagoglarda erkek ve kad?nlara ait bölümleri ay?ran fiziksel bir bölücü anlam?na gelir. Bu uygulaman?n arkas?ndaki yatan dü?ünce iki yönlüdür: Birincisi, rastgele cinsel ili?kiye yol açabilece?i dü?ünülen farkl? cinsiyetlerin kar??malar?n? önlemeye; ikincisi ise, farkl? cinsiyetlerin dini görevlerini gerçekle?tirdikleri s?rada “saf” olmayan dü?üncelere kap?lmamalar? için etkile?im içinde olmalar?n? engellemeye yöneliktir. Mechitza cinsiyetler üzerinden toplumu iki parçaya bölmeye çal???yor, ancak her iki cinsiyet için e?it mekanlar sunuyor. Kad?n ya da erkek kendi cinsiyetine ait mekanlarla donat?l?yor.
Hicap ise Arapçada perde anlam?na gelir. Her ne kadar çe?itli ?slam-?inaslar aras?nda hicab?n s?n?rlar? ve yasal statüsü hakk?nda farkl? dü?ünceler ve yorumlar olsa da, Müslümanlar içinde hicab?n, kad?nlar?n kamusal alandan uzak tutulmalar? ve gayri-?ahsi mekanlarda örtünmeleri anlam?na geldi?i, bunun aileyi ve özellikle kad?nlar? koruyan bir gereksinim oldu?u kanaati yayg?nd?r. Hicap da aynen Mechitza gibi kad?n?n ve erke?in mekanlar?n? birbirinden ay?ran araçlardan biridir. Ancak Mechitza’n?n aksine hicap, ayr?lma s?n?r?n? her iki cinsiyetin mekanlar?n?n ortas?nda de?il kad?nlar?n vücutlar?n?n hemen üstünde çizmektedir. Hicap özel mekan d???ndaki alanlarda kad?n temsilini k?s?tlamakla kamusal alan?n erkekle?tirilmesine ve erkeklerin özel alanlar?n?n geni?lemesine sebep olmaktad?r.
?ster uçar?l??? önlemek, ister aileyi korumak, isterse de baz? feministlerin inand??? biçimde farkl? cinsiyetlerin farkl? ihtiyaçlar?n? kar??lamak için ortaya ç?km?? olsun, günümüzün bir çok kültüründe “cinsiyetle?mi? mekanlar” vard?r. Bu mekanlar?n ço?u ataerkil gelene?in bir parças? olarak cinsiyet ayr?mc?l??? yapsa da, bazen kad?n?n toplumdaki rolünü güçlendirmek için “cinsiyetle?mi? mekanlar”?n gerekli oldu?undan bahsetmek de mümkündür. Bu s?n?rlama ve güçlendirme rollerini ay?rt etmek için, erke?i kad?na üstün gören ve koruyucu söylemlerle kad?n? k?s?tlayan ilk grup uygulamalar?n, cinsiyetçi bir köke sahip olduklar?n?n alt?n? çizmek, cinsel ayr?mc?l??a yol açt?klar?n? ve dolay?s?yla insan hakk? ihlaline neden olduklar?n? kavramak laz?md?r.
?nsan haklar? perspektifinden bakt???m?zda ise bir taraftan ayr?mc?l??? önlemek için mekan düzenlemelerinin cinsiyetler aras?nda ay?r?m yapmamas? ve her iki cinsiyete e?it olanaklar tan?mas? gerekti?ini vurgulasak da, di?er taraftan, heteroseksüel iktidar?n cinsel odakl? alg?lar? ve üretti?i “namus” gibi baz? kavramlar çerçevesinde olu?turdu?u birçok bask?dan kad?nlar?n özel mekanlar?n? koruyan ve onlar? güçlendirmeyi amaçlayan  baz? mekansal ay?r?mlar?n ve pozitif ayr?mc?l?klar?n zaman zaman gerekli olabilece?ini de söyleyebiliriz. Örne?in en ki?isel alan olan bedenin, bireyin iste?i d???nda ba?kalar?yla payla??lmas?n? engelleme ihtiyac? nedeniyle tuvalet ve du? gibi mekanlar?n farkl? cinsiyetlere göre ayr?lmas? dünyan?n birçok yerinde yayg?nd?r. Ayn? ?ekilde ço?u ülkelerde özel ve kamusal mekanlarda kad?n? her türlü ?iddetten koruyan kapsaml? yasal düzenlemeler ve kurumsalla?m?? sosyal yap?lar mevcuttur. Kamusal alan?n ?iddet görmü? kad?nlar için kad?n s???nma evleri gibi özel mekanlar tahsis etmesi ister devletlerin ister belediyelerin bir insan haklar? sorumlulu?u olmu?tur. Bunlara ek olarak, farkl? ülkelerin farkl? kültürel ve sosyal yap?lar? do?rultusunda ve bu yaplar?n kad?nlar? ma?dur edi? biçimleri de göz önünde bulundurularak, ba?ka önlemlerin de al?nmas? me?ru görülmelidir.
Özellikle, erkek odakl? kültürel yap?larda, kad?nlar? güçlendirmek ad?na, uygulamalar?n öncelikle erkeklere yönelik yasal, sosyal ve kültürel s?n?rland?rmalar getirmesi gereklidir. Kamusal alanlar?n bir ço?u cinsiyetçi bak??la ?ekillendikleri; politik, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlar?n birço?u erkek odakl? olduklar? ve e?lence, özellikle de cinsel i?çili?i öngören mekanlar ise sadece erkeklere ait olduklar? için, k?s?tlanmal?, yasaklanmal? ve bazen kald?r?lmal?d?r. Siyasal ve ekonomik yönetimi hemen hemen kendi tekeli haline getiren, sokak ve kamusal mekanlarda kad?nlar?n temsilini güçle?tiren, e?lence sektörü gibi birçok alanda kad?n? meta olarak kullanan ve kendi cinsiyetçi bak??lar?n? yay?mlamak için medya araçlar?na s?n?rs?zca eri?en erke?in önüne geçmek laz?md?r. Kamusal alan?n ço?u zaman ki?isel isteklerini tatmin edebilecek bir biçimde ?ekillendirilmi? olmalar?, erkeklerin özellikle cinsellik odakl? özel alanlar?n?n bazen geni?leyip kamusal alan?n büyük bir k?sm?n? da “fethedebildi?i” nedeniyle, s?n?rland?rmalar direk bu mekanlara yönelik olmal?d?r. Bir di?er deyi?le erkekler hicapland?r?lmal?d?rlar.
Bir di?er taraftan ise, kamusal ve özel mekanlardaki erkek iktidar?na son vermek amac?yla, kad?nlardan yana olan yasal düzenlemelerin yap?lmas? ve erkek mekanlar?n?n s?n?rland?r?lmas?n?n yan? s?ra, erkeklerin girmelerinin yasakland??? birçok kad?nlar-aras? “birle?tirici” (bonding) mekanlar olu?turulmal?d?r. Bu mekanlar kad?nlar? bir araya getirerek, onlar? e?itim, meslek edinme, sosyal ve kültürel statülerini yükseltme gibi alanlarda güçlendirebilir ve bu ?ekilde onlar?n örgütlenebilmesini ve siyasi temsilini sa?layabilir. Sadece kad?nlara ait olan bu mekanlar?n güçlendirici bir rol oynamas? gereklili?ine vurgu yaparak, bu mekanlar?n kad?n parklar? gibi nötr mekanlar de?il, kad?nlar için sosyal merkezler, e?itim ve kültür kurumlar?, sivil toplum kurulu?lar?, dernekler, partiler ve kurumlar içi kad?n grup ya da komisyonlar? gibi pozitif bir etkiye sahip mekanlar olmalar? gerekti?ini söyleyebiliriz. Bu amaçla toplumu cinsiyetler-aras? e?it bir pozisyona götürebilmek için kad?nlar?n, erkeklerle e?it payla?t?klar? “köprü olu?turan” (bridging) mekanlara ek olarak, mechitzalarla ayr?lm?? kendi “cinsiyetle?mi?” mekanlar?na da ihtiyaçlar? oldu?unu söyleyebiliriz.
 

(*) Gazi Üniversitesi Mimarl?k Bölümü

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 
SimplePortal 2.3.7 © 2008-2020, SimplePortal