* Anl?k üyeleraras? ileti

Sohbet kutusu bulunamadı.

* Kullan?c? bilgisi

 
 
Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

* ?u an aktif olanlar

  • Nokta Ziyaretçi: 18
  • Nokta Gizli: 0
  • Nokta Üye: 0

Çevrimiçi kullanıcı bulunmuyor.

* ?statistikler

  • stats Toplam Üye: 28
  • stats Toplam İleti: 657
  • stats Toplam Konu: 288
  • stats Toplam Kategori: 11
  • stats Toplam Bölüm: 58
  • stats En Çok Çevrimiçi: 2029

* Son ?letiler/Konular

Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[12 Mayıs 2020, 17:01:31]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[19 Mart 2019, 00:44:57]


Ynt: Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 02:07:46]


Pratik Bilgiler Gönderen: uzumbaba
[27 Temmuz 2014, 01:55:14]


Ynt: Ev ??lerinde Basit Öneriler Gönderen: uzumbaba
[29 Mayıs 2014, 23:48:15]

* Yönetim

uzumbaba admin uzumbaba
Yönetici

* En Popüler Bölümler

* ?nternette ara

internette Arama

Gönderen Konu: Pasif Direnme " Sivil ?taatsizlik "  (Okunma sayısı 4643 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

SevaL_24

  • Ziyaretçi
Pasif Direnme " Sivil ?taatsizlik "
« : 25 Temmuz 2009, 23:21:30 »
Pasif Direnme ... Sivil ?taatsizlik
Kimine göre sivil itaatsizlik ?iddete ve kaba güce ba?vurmamal?d?r. Çünkü ?iddet eylemleri sivil itaatsizlikle ba?da?maz.Gerçek bir sivil itaatsizlik vicdani ve derin bir inanc? gösterir, bu yüzden de tehdit edici de?il, uyar?c?d?r.
?eniz Anbarl?

5 Haziran 1989 Pekinde Tanklar? durdurmaya çal??an gösterici.

B?R PAS?F D?RENME MODEL? OLARAK S?V?L ?TAATS?ZL?K

?eniz ANBARLI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Biga ??BF, Kamu Yönetimi Bölümü
Kaynak: cumhuriyet.edu.tr

Özet
Demokratik hukuk düzeni, adaletsizlikler kar??s?nda bireye kendini savunma ve  koruma hakk?n? tan?m??t?r. Haks?zl??a u?rayan birey, adaletsizli?in giderilmesi için yasal yollar? denedikten sonra sorun çözümlenmemi?se, pasif direnme olarak tan?mlanan sivil  itaatsizlik türü eylemlere ba?vurmakta, böylelikle yönetim ve kamuoyunun dikkatini  çekmeye çal??maktad?r. Bir direnme hakk? olan sivil itaatsizli?in en belirgin kriterleri;  yasaya ayk?r?l?k, ?iddetsizlik, kamuya aç?kl?k ve çi?nenen pozitif hukuk normundan  do?acak yapt?r?ma katlanmad?r. Çal??mada, sivil itaatsizlik yakla??m?n?n öncülerinden say?lan Henry David Thoreau, Gandhi ve Martin Luther King’in fikirlerine yer verilmi?tir.  Dü?ünürlerin ortak noktalar?, eylemlerin temelinde ?iddetsizlik olmas?d?r. Cezai yapt?r?m? ba?tan göze alan sivil itaatsiz, ?iddete asla ba?vurmamaktad?r. Türkiye’de bu konuda verilebilecek en iyi örnek oldu?u için, Bergama eylemleri sivil itaatsizlik kriterleri aç?s?ndan incelenmi?tir. ?yi niyet ve uzla?ma temelinde ?ekillenen sivil itaatsizlik, bu nitelikleriyle farkl? bir politik felsefi ak?m olarak yorumlanabilir. 

1.Giri?

Kanunlara kar?? koyma, ?iddet kullanmadan gösteriler yapma, yürüyü? ve protesto özgürlükleri ve sivil itaatsizlik kavramlar?n? günlük dilde daha çok telaffuz etmeye ba?lad???m?z gibi, sosyal hukuki ve politik meselelerde de ayn? oranda kulland???m?z görülüyor. Söz konusu eylemlerin tamam?nda hükümet politikalar?na kar?? olarak, insanlar?n mevcut soruna ilgisini çekmek ve hukuki bir sonuç yarat?lmas? amac? güdülmektedir. Baz? kimseler sivil itaatsizlik konusunda, yüksek yetkililer taraf?ndan geçerli k?l?nan yasalar?n kas?tl? olarak ihlali anlam?n? ta??d??? türünden önyarg?lara sahiptirler. Böyle bir anlay??, gerek yasan?n gerekse sivil itaatsiz eylemcilerinin amaçlar?n? kapsamamaktad?r.(Freeman,1999:109)

Sivil itaatsizlik edimi, yasay? bozmak yerine yasaya ya da kurala uyulmas? için yasay? bozan,anla?maya ayk?r? emri yads?yan, oldukça medeni bir kar?? koyma tarz?d?r.(Ökçesiz,1994:12) Günümüzde en kalabal?k caddelerde yap?lan oturma eylemleri ve benzer gösteriler, dünyan?n her yerinde yayg?n bir politik mücadele yöntemi olarak sivil yönetimi protesto etmede kullan?lmaktad?r.

2.Sivil ?taatsizlik

2.1.Tan?m

En basit anlam?yla itaat, varl???n? buyruk ve emirden alan bir kabulleni? tarz?d?r. Buyruk kaç?n?lmaz olarak itaat istemektedir ve bu istek zorlay?c? bir istek oldu?u için zorlay?c?l???n? güçten ve bu gücü kullanandan almaktad?r.Eski ça?larda bu bir tiran iken günümüzün buyruk sahibi, ço?unluk haline gelmi?tir. Rousseau, Toplum Sözle?mesi’nde kuvvetli olan?n kuvvetini hak, itaati de görev haline getirmedikçe, hiçbir zaman egemen kalacak kadar kuvvetli olamayaca??n? belirtiyor. Rousseau, ceza görmeyen itaatsizli?in me?ru hale dönü?ece?i noktas?nda bir uyar? da yapmaktad?r.(Rousseau,1997:6)

Ökçesiz sivil itaatsizli?i ?öyle tan?mlar. “Sivil itaatsizlik her ?eyi: hukuk ve devlet düzenini, toplum gerçekli?ini sorgulayan direnme hakk?n?n bir bak?ma bu süreç içerisindeki Hukuk Devleti idealini de yaratarak, bu yerin hukuk ve devlet düzeni tipinde büründü?ü ça?da? bir biçimdir”.(Ökçesiz,1994:12) Drier, sivil itaatsizli?in bir itaatsizlik edimi, kamuoyuna aç?k, ?iddetsizlik, siyasi ahlaki bir motivasyona dayal? oldu?unu saptamaktad?r.Buna göre de sivil itaatsizlik daima gösterisel bir dü?ünce aç?klamas?d?r denilebilir.(Ökçesiz,1994:12) Bu tür dü?ünce aç?klamalar? hukuk devletlerinde görülmekte olup, hukuk devleti idealinin gerçekle?tirilmesinde kamuya aç?k ve yasaya ayk?r? olarak düzenlenen, bu s?rada üçüncü ki?ilerin daha üstün bir hakk?n? çi?nemeyen bar??ç? protesto eylemleridir.

Tan?mlardan anla??laca?? üzere, kavram; yasan?n özüne uymak suretiyle yasaya itaat etmeme biçiminde d??a vurulan bir kar??tl??? içermektedir.

2.2.-Sivil ?taatsizlik ve Direnme Hakk?

Direnme hakk?, sivil itaatsizli?i tan?mlama ve alg?lamada anahtar rol oynayabilecek bir kavram ve eylem tarz?d?r.Freeman’a göre direni?, ba?kas?n?n eylem ya da iradesi kar??s?ndaki psikolojik, fiziki her türdeki muhalefeti kapsayarak, zorlamaya kar??l?k geli?tirilen bir savunmahareketidir.(Freeman,1999:109)Doktrin, bireylere bask? ve zulüm kar??s?nda özgürlüklerini korumak için son çare olarak direnme hakk?n? tan?maktad?r.Bu hak, pozitif hukuka da geçmi?tir.

Zulme kar?? direnme hakk?n?n resmi olarak ilk kez kabul edilmesi ve aç?klanmas?, 4 Temmuz 1776 tarihli Amerikan Ba??ms?zl?k Bildirisi ile mümkün olmu?tur.Direnme hakk? en geni? ifadesini ise Frans?z ?htilali metinlerinde bulmaktad?r.Günümüzde bask?ya kar?? direnme kendini ba?l?ca iki biçimde gösteriyor: Pasif direnme ve aktif direnme.Zora ve ?iddete ba?vurmaks?z?n bask?ya kar?? koyma yolu pasif direnmedir. Pasif direnme konusunda, bu kavram?n öncüleri say?lan, Henry David Thoreau, Gandhi ve Martin Luther King, ?iddeti asla onaylamam??, sald?r?s?z direnmeden yana olmu?lard?r.Aktif direnme ise ifadesini kuvvet ve gerekirse ?iddetten almakta, isyan ya da ihtilal hareketi olarak adland?r?lmaktad?r.(Kapani,1989:314)

Sivil itaatsizli?in en temel anlam?n?n ?iddetsizlik olmas? onu aktif direnmeden uzakla?t?rmakta, eylemtarzlar? bak?m?ndan pasif direnmeye yakla?t?r?lmaktad?r.

Sivil itaatsizlik bir hak m?d?r? Sorusuna Ökçesiz, “Küçük direnme hakk? olarak” sivil itaatsizli?in de bir hak olaca?? cevab?n? verir.Ökçesiz’e göre sivil itaatsizlik “Hukuk devleti idealini do?uran ve temellendiren ayd?nlatmac? do?al hukuk anlay???n?n sonucudur”.(Ökçesiz,1997:159)

3.Ba?lica Sivil ?taatsizlik ve Görü?ler

Sivil itaatsizlik terimini literatüre kazand?ran Henry David Thoreau dur.Ayn? zamanda bir naturist olan Thoreau’nun Sivil ?taatsizlik kitab? yank?s?n? Gandhi’de, Martin Luther King’de ve onlar? izleyen binlerce adalet yanl?s?nda bulmu?tur.

3.1-Henry David Thoreau

Bugüne kadar kaleme al?nm?? en ciddi direnme doktrininin sahibi olrak kar??m?za Thoreau ç?kmaktad?r. Görü?leri ile milyonlar? etkilemeyi ba?aran yazar?n ya?am?na bak?ld???nda, gençlik y?llar?ndan itibaren topluma kar?? ç?k???n?n izlerine rastlan?r. Hiçbir zenginlik h?rs? olmayan Thoreau, asgari geçim ?artlar?n? sa?lamaktan öte bir i? istememi?tir.Sivil itaatsizlik doktrininin olu?umunda Meksika Harbi önemlidir. Ona göre Meksika ile yap?lan sava??n amac?, zenci köleli?ini yeni bir bölgeye yaymakt? ve O, kendince böyle adaletsizlikler yapan bir hükümeti mali bak?mdan desteklemeye mecbur de?ildi.Bu nedenle kelle vergisini ödemeyi reddetmi? ve hapse girmi?tir.(Downs,1998:93-96)

Thoreau Sivil ?taatsizlik kitab?na “En iyi yönetim en az yönetendir” diyerek ba?lam?? ve en büyük dile?inin, bunun daha çabuk ve daha sistemli i?ledi?ini görmek oldu?unu belirtmi?tir.Asl?nda en iyi yönetimin hiç yönetmeyen oldu?unu dü?ünmektedir. O’nu böyle dü?ünmeye iten neden, yönetimin insanlar?n taleplerine cevap verememesi ve gücünü kötüye kullanmas?d?r. Thoreau, yönetimin zorbal???ve yetersizli?i yüzünden ya?am çekilmez bir duruma geldi?inde insanlar?n direnme hakk?n?n bulundu?undan söz etmektedir.(Thoreau,1999:41-46)

Ço?unlu?un yönetti?i hükümetin her durumda do?ruluk üzerine kurulmad???n? dü?ünen Thoreau, ?yi ve kötü üzerinde ço?unlu?un de?il yaln?z vicdanlar?n karar verdi?i bir hükümet olmaz m?? Diye sorar.Görüldü?ü gibi dü?ünür, vicdan? dolay?s?yla insan onurunu ve bunlardan hepsinin öncesinde bireyin özerkli?ini dünyay? alg?lamak için esas almaktad?r.(Ökçesiz,1994:30) Thoreau, kanunlara kar?? aç?k ve maksatl? bir itaatsizlik noktas?na da varsa, vatanda??n görevinin haks?zl?klara kar?? koymak oldu?unu belirtmektedir.

3.2-Gandhi ve Satyagraha

Thoreau’nun sivil itaatsizlik yakla??m?n?n yeniden fark edilmesini sa?layan, 1900 larda Oxford’da hukuk okuyan Mohandas K. Gandhi dir. Daha sonra Güney Afrika’daki Hintlileri bir araya getirmek için ?ndian Opinian (Hintlinin Kan?s?) adl? gazeteyi ç?karmaya ba?lad?. Gazetede kötü yönetimlere kar?? koyma gereklili?i üzerine bir yaz? yazan Gandhi, yasalara kar?? do?rudan harekete geçmi?, kitle tutuklamalar?na yol açmas? için yasalar? bilerek çi?nemi?tir.Hareket günden güne ivme kazanm?? ve sonuç olarak yönetim, yasalar? gözden geçirmekle binlerce ki?iyi hapishanelere doldurmak aras?nda kalm??t?r.Gandhi’nin kulland??? yöntemler sadece haks?zl?k içeren yasalara kar?? de?il, dini emirlere ve kast sistemine kar?? da etkili olmu?tur.(Thoreau,1999:33)

Gandhi’ye göre sivil itaatsizlik, ?iddete ba?vurmadan direnme, gerçe?e ve adalete derin ba?l?l?k ifade ediyordu. Sivil itaatsizlik Onun elinde pasif direnmenin kutsal kitab? haline gelmi?tir.(Downs,1998:103) Gandhi sivil itaatsizli?in kar??l???n? Satyagraha’da bulmu?tur.

Satyagraha:

Satyagraha, hakikate tutunma, hakikat gücü , ayr?ca ruh gücü ve sevgiden do?an kuvvet anlam?na gelmektedir.Satyagraha, Güney Afrika’da bulunan Hintlilerin ?iddet kullanmaks?z?n yapt?klar? direni?i, kad?nlar?n oy hakk?n? savunanlardan ve pasif direni?ten ay?rmak için bulunan bir terimdir.Gandhi yasan?n belirli davran?? biçimlerine kar?? gelirken, yasan?n öngördü?ü cezaya da uymu?tur. Çünkü Satyagrahi, yasalara akl?n? kullanarak iradeyle boyun e?er. Ancak yasalara bu biçimde uyduktan sonra insan, kurallar?n adaletli ya da adaletsiz oldu?una karar verebilir. E?er adaletsizli?i görüyorsa yasalara kar?? boyun e?mezli?e ba?vurabilir.(Ökçesiz,1994:41)

3.3-Martin Luther King

Martin Luther King’i sivil itaatsizlerin öncülerinden saymam?z?n nedeni,ki?ili?i ve zenci haklar? konusundaki fikir ve eylemleri ile sivil itaatsizlik yakla??m?na katk? sa?lam?? olu?undand?r.

E?er adaletsizlik yöneticiler için pek önem ta??m?yorsa, kural ve kanunlara kar?? itaatsizlikte ?srar etmek, adaletsizli?e uymaktan daha önemlidir.Adaletsizli?in daha önemli k?l?nd??? Birmingham’da King, siyahlara kar?? yap?lan sistematik ayr?mc?l??a meydan okumu?tur.(Storey,1999:22) Martin Luther King, 16 Nisan 1963’de Birmingham Hapishanesi’nden bir rahip dostuna yazd??? mektupta, adaletsizlikleri yok etmek için gerçekle?tirilecek olan ve ?iddetsizlik içeren kampanyas?nda dört temel ad?mdan söz etmektedir.1

Adaletsizlikleri devam ettirmek de?il keyfiyetleri sona erdirmek

Müzakere yapmak, tart??mak

Kendini e?itmek

Do?rudan hareket

4.Sivil ?taatsizlik Eylemlerinin Temel Nitelikleri

?ktidarla ilgili tart??malarda sorulan temel soru, hayat?n?z hakk?ndaki kararlarda sizin mi yoksa ba?kalar?n?n m? söz sahibi oldu?una ili?kindir. Sivil bir toplumda ya?am?n?z hakk?ndaki seçimleri siz yapabilirken siyasi bir toplumda ba?kalar? sahip olduklar? güçle sizi itaate zorlayarak kararlar? uygulat?rlar.(Conry,1997:1997) Bu noktada bireylerin haklar?na sayg? gösterilmesine yönelik etkinlikler, yasan?n ya da kural?n ihlali kar??s?ndaki duyarl?l?k derecesi, haklar? sahiplenme bilinci, özgürlükler hukukunun güvenceleri yönünden önem ta??maktad?r.Kabo?lu’na göre, duyarl?l?ktan direnmeye giden yolda bireylik bilincinin alt? çizilmelidir. Çünkü birey olma bilincinin zay?fl???, toplum üyelerini otoriter e?ilimlere götürebilir.Oysa toplumsal örgütlenme derecesi yo?un oldu?u sürece, hak ve özgürlüklerinin geli?mesi için uygun ortam da haz?rlanm?? olacakt?r.(Kabo?lu,1998:140)

Sivil ?taatsizlik eylemlerinin temel ö?elerini ?u ?ekilde s?ralayabiliriz:

Yasaya Ayk?r?l?k: Sivil itaatsizlik edimlerinde yasa ya da hukuk normuna ayk?r?l?k dile getirilmektedir.Daima illegal olan sivil itaatsizlik, kendi özgünlü?ünü yaratan ko?ullarda gerçekle?ir.Bu tür protesto eylemleri tekil hukuk normlar?n?n bilinçli ihlalini içerir.(Ökçesiz, 1994:114) Sivil itaatsizlik, müeyyidesinden korkmaks?z?n kanunlara direnme iste?ini varsayar.

?iddetsizlik: Gandhi’nin Satyagrahas?, ?iddetsizlik üzerine kurulmu?tur.Martin Luther King de ?iddetsizli?i dü?ünce ve eyleminin merkezine oturtmu?tur. King’e göre sivil itaatsizlik ?iddete ve kaba güce ba?vurmamal?d?r. Çünkü ?iddet eylemleri sivil itaatsizlikle ba?da?maz.Gerçek bir sivil itaatsizlik vicdani ve derin bir inanc? gösterir, bu yüzden de tehdit edici de?il, uyar?c?d?r.

Kamuya Aç?kl?k: Sivil ?taatsizlik bir ça?r? i?levi üstlendi?i için, iletmek istedi?i mesaj? etkili araçlarla muhatab?na ula?t?rmay? amaçlamaktad?r.Sivil itaatsiz, yaln?zca ma?durun de?il herkesin böyle bir olaya kar?? tepki göstermesi gereklili?inden hareket eder.Eylemler gizli olarak de?il, her zaman kamunun bilgisine sunulmak üzere gerçekle?tirilir.

Çi?nenen Pozitif Hukuk Normundan Do?acak Yapt?r?ma Katlanma: Sivil itaatsizin yap?lan eylem sonucunda do?acak yapt?r?ma katlanmas?n?n amac?, muhataplardan beklenen ilgiyi ve deste?i sa?lamakt?r. Gandhi, bu tutumu eylemlerini daha dramatize etmek, sempati ile beslemek için kullanm??t?r.(Ökçesiz,1994:125)

5.Sivil ?taatsizli?in Me?rulu?u Sorunu

Sivil toplum, toplumlar?n demokratikle?mesinde ve insan haklar? kurbanlar?na yard?mda bulunmada bugün önemli bir i?levi üstlenmektedir. Bu yard?mlar uluslar aras? düzeyde de etken hale gelmekte ve sivil toplum örgütleri bu noktada ma?durlar için gerekli deste?i sa?lamaktad?r.NGO (Non-Governmental Organizations) ad? verilen kurulu?lar, demokratikle?me için birlikte hareket etmenin önemini vurgulamaktad?r.(Crocker,1998:504)

Ancak sivil toplum örgütlerinin bu tür faaliyetlerini profesyonel anlamda kurumsalla?madan uzak görünen sivil itaatsizlik uygulamalar?yla kar??t?rmamak gerekir. Çünkü sivil itaatsizler, eylem planlar?na ra?men, daha çok bir hareket tarz?nda örgütlenmi?lerdir.Sivil itaatsizlik edimi, demokratik ve hukuksal çözümler i?letildikten sonra ba?ka çare kalmayan durumlarda söz konusu olabilmekte, bu tür eylemlere ba?vurma son çare olarak kabul edilmektedir.Adil bir ya?am beklentisi içindeki gruplar, demokratik hukuk kurallar?n?n uygulanmas?n? sa?lamak amac?yla eylemlere ba?vurduklar?nda, taleplerinin kar??lanmas? için mevcut yasa kural? ya da kurallar?na bilerek ayk?r? davranarak, siyasi karara kar?? ç?k??lar?n? anlatmaktad?rlar.Bu noktada yasa kural?n?n çi?nenmesinden do?an yapt?r?ma raz? olma biçiminde ?ekillenen, edimin içtenli?ine duyulan inançt?r.Yasaya ayk?r?l?k içeren bu tür eylemlerde me?ruluk önemli bir sorundur. Sivil itaatsizlik, demokratik hukuk devleti idealinde bulunan ortak yarar ve de?erlerin gerçekle?tirilmesine yöneldi?inden, kendi içinde me?ruluk sorununu da çözmü? olmaktad?r. Sivil itaatsiz, yap?lan eylemleri belirtilen de?erlere ula?mada araç olarak tan?mlar.

Liberal devlet, bireyin temel hak ve özgürlüklerinin çi?nenmesini önlemek amac?yla, bireyin siyasi mekanizma içinde yer almas?n? sa?lam??, bunun sonucunda da her yurtta? siyasi hayata yön verme olana??na kavu?mu?tur.Maddi ve manevi bask?lara kar?? korunan birey, bu korunmay? dü?ünce, bas?n, inanç, toplant? dernek kurma özgürlükleriyle gerçekle?tirmektedir.Siyasi otoritenin özgürlükleriçi?nemesine engel olmak için bireyin yönetime kat?lmas?, ça?da? demokrasilerin ön ko?ulu durumundad?r.(Göze,1995:19)

6.Türkiye’de Bir Sivil ?taatsizlik Örne?i: Bergama Eylemleri

Bergama’da Eurogold taraf?ndan siyanürle alt?n aranmas? kar??s?nda yap?lan eylemlerin, kamuoyu üzerinde büyük etki yaratt???, halk?n, yerli ve yabanc? bas?n?n olaylar? dikkatle izledi?i gözlenmi?tir.Sivil toplum, insan topluluklar?n?n hiçbir güç taraf?ndan zorlanmaks?z?n içinde rahatl?kla hareket edebilecekleri alan?n ad? olmas?na ra?men, Türkiye’de durumun genellikle siyasi iktidar lehine sonuçland??? bilinmektedir. Siyanürlü alt?na kar?? on iki y?ld?r verilen mücadelede halk?n, Türk demokrasi ve sivil toplum tarihinde e?ine rastlanmayan bir hareket gerçekle?tirerek çevre bilinci ve hak arama konular?ndaki duyarl?l?klar?n? kan?tlad?klar? görülmektedir2

Ülkemizdeki çevre eylemlerine bakt???m?zda, eylemlerin siyasi iktidar?n mevcut hukuk norm ve mahkeme kararlar?na uymamas? sonucunda gerçekle?ti?i görülmektedir.?zmir ?dare Mahkemesinin verdi?i karara ra?men madenin belirtilen yöntemle alt?n aramaya devam etmesi,siyasi iktidar?n hukuk kurallar?n? uygulatmad??? sonucunun do?mas?na neden olmu?tur.Hukuksal tüm yollar? deneyen Bergamal?lar, “Bergama Yurtta? Giri?imi”, ad? verilen olu?um çerçevesinde ,sivil itaatsizlik olarak yorumlanabilecek eylemler düzenlemi?lerdir.Bu eylemlerden baz?lar? ?unlard?r:

6.1-Referandum (21 Ocak 1997)

Ovac?k’ta Eurogold isimli firman?n siyanürlü yöntemle alt?n üretmek istemesiyle ba?layan ve yedi y?ld?r süregelen tart??malar?n, 12 Ocak 1997’de sekiz köyde yap?lan referandumla (kat?lanlar?n tümünün “siyanüre hay?r” oyuyla) farkl? bir boyut kazand??? görülmektedir.Dönemin belediye ba?kan? Sefa Ta?k?n, sonuçlar?n bölge halk?n?n madeni istemedi?ini ortaya ç?kard???n?, devlet yetkililerinin bunu de?erlendirmeleri gerekti?ini belirtmi?tir. (Sabah,14.01.1997) Referanduma kat?l?m?n % 85 gibi büyük bir ço?unluk oldu?u dü?ünülürse, bölge halk?n?n madeni istemedi?i sadece bu kat?l?m oran?na bak?larak de?erlendirilebilir. Köylülerin hiçbir dayatma olmaks?z?n bu tür bir eylemi düzenlemi? olmas?, mücadelenin demokratik niteli?inin de göstergesidir.

6.2-Köylülerin Maden Sahas?na Girmesi (22 Nisan 1997)

Eurogold’un valilik karar?na ra?men faaliyetini sürdürmesi kar??s?nda, Bergamal? köylüler 22 Nisan1997’de madene girmi?lerdir.Maden sahas?na girmeeyleminde eleba??l?k yapt?klar? iddias?yla 19 ki?i gözalt?na al?nm??, Bergama Cumhuriyet Ba?savc?l???’nda ifadeleri al?nd?ktan sonra serbest b?rak?lm??lard?r. (Yeni As?r,25.04.1997) Görüldü?ü gibi bu eylemde, eylemi gerçekle?tirenler, cezai sorumlulu?u göze alarak bir tür sivil itaatsizlik örne?i sergilemi?lerdir.

6.3 Nüfus Say?m?na Kat?lmama Eylemi (30 Kas?m 1997)

Bergama’ya ba?l? Çamköy, Narl?ca, P?narköy, A?a?? K?r?klar, Tepeköy ve Yaln?zev köylerinde ya?ayanlar, siyanürlü madeni kapatmayan yetkilileri protesto etmek amac?yla 30 Kas?m 1997’de yap?lan nüfus say?m?nda say?m memurlar?na kap?lar?n? açmam??lard?r. ?zmir Valisi Erol Çak?r, yasa gere?i adalet mekanizmas?n?n i?letilece?ini söylerken sadece iki köyde baz? vatanda?lar?n kap?lar?n? açmad???n? kaydetmi?tir.

Köylüler bu eylemi, kendilerini yok say?p istemlerine cevap vermeyen yetkililere tepki göstermek amac?yla düzenlediklerini ancak yetkililer görevini yap?p madeni kapat?rsa vatanda?l?k görevlerini yerine getireceklerini söylemi?lerdir.

7.Bal?ca Siviz ?taatsizlik Yöntemleri

A?a??da belirtilen sivil itaatsizlik eylem türleri, demokratik hukuk devletlerinde gerçekle?tirilen hareketlerdir.Hemen hepsinin ortak niteli?i, ?iddetsizlik içermesi ve bar??ç?l protesto gösterileri olmalar?d?r.3

Oturma

?nsandan Hal?

??gal

Genel greve ça?r?

?mza toplama

Yay?nla kendini ihbar

?antiye alanlar?na kulübeler ve çad?rlar kurma

Hastal?kl? bal?klar? sorumlu firma binalar?na b?rakma

Ölü biçiminde yere uzanma

Füze Üstlerine girme giri?imi

Bar?? kamplar? kurma

?mdat frenini çekme

Ölüm bölgesini ya?am bölgesine dönü?türme

100 metre yüksekli?e balon asma

Sivil savunma tatbikat?nda s???naklara girmeme

A?açlar?n kesilmesini engelleme

Otobüslerde ?rklara göre oturma düzenine uymama

Atom bombas? deneme bölgesine girme te?ebbüsü

Yasaklanm?? sempati gösterileri

Bomba deneme bölgesine kilise yap?m?

Pentagon’un gizli belgelerinin yay?m?

Silah fabrikas?na girme ve baz? füze parçalar?n? uzakla?t?rma

Füzelerin tahrip ba?l?klar?n? sökme

Tehlikeli yerlere trafik i?aretleri koyma, yaya geçidi i?areti çizme

A?açlara sar?lma

S?n?r geçme

Atom enerji santralinin çitini sökme

Kira boykotu

Gizli atom silahlar?n?n planlar?n? aç?klama

Çocuklarla el ele vererek yolu kesme

Kurallar? a??r? bir titizlikle uygulamak (böylelikle hizmeti yava?latmak ya da bir haks?zl??? ortaya ç?karmak)

Hukuki olanaklardan kitleler halinde yararlanmak (Ülkemizde s?kça görülen toplu olarak viziteye ç?kma)

Sonuç

Sivil toplum demokrasi çerçevesinde görülen odur ki, sivil toplumun en önemli i?levi, devleti metafiziksel bir kurum olmaktan ç?karmas?d?r. Günümüz toplumu, “bütün iktidarlar Tanr?’dan gelir” temelinden s?yr?l?rken, temele halk?n ve tek tek bireylerin siyasi güce duydu?u me?ruiyet yerle?mi?tir.?taati dinsel motiflerle destekleyen inan??lar, bask?ya kar?? direnmenin yolunu yüzy?llarca kapal? tutmu?tur. Bugün, ?sa’n?n “Bir yana??n?za tokat at?ld???nda di?er yana??n?z? da uzat?n” türünden yakla??mlar terk edilerek, bireyin özgürlü?ünü k?s?tlay?c? her çe?it bask?ya kar?? kendini savunma hakk?n?n yolu aç?lm??t?r.

Birey ya da gruplar, haks?zl??a u?rad?klar?n? dü?ündükleri konularda tepkilerini, ?iddete ba?vurmaks?z?n ancak kanunun suç sayd??? bir edimi gerçekle?tirerek üstelik eylem sonras?nda öngörülen cezay? da hesaba katarak, sivil itaatsizlik ad?n? verdi?imiz direnme biçimiyle göstermektedirler. Özellikle küreselle?me kar??t? gruplar, üretim ve kullan?m s?ras?nda do?an?n zarara u?rama olas?l???n? yok etmek ya da en aza indirmek için sivil itaatsiz eylemleri düzenliyorlar. Bu gruplar dünyan?n her yerinde gerçekle?tirdikleri ilginç eylemlerle, ilgililerin ve kamuoyunun dikkatini çekmeye çal???yorlar.

Ülkemizdeki çevre hareketlerine bakt???m?zda ise Türkiye’de çevre sorunlar?n?n ya da konular?n?n “hareket” tan?m?na girebilecek tepki, olu?um ve eylemlere dönü?ümünün pek mümkün olmad??? söylenebilir. Örgütlenmenin zay?f oldu?u toplumlarda, örgütlü hareket etme bilinci artt?kça ülke çap?nda i?birli?i yapman?n yollar? da bulunmaya ba?lanm??t?r. Bu ba?lamda verilebilecek en iyi örnek, Bergama eylemleridir.Eylemlere hakim olan ?iddetsizlik, siyasi ahlakimotivasyon benimsenen ilkelerin ba??nda gelmi?tir.Eylemlerde bilinçli ve s?n?rl? norm ihlalinin olmas? sivil itaatsizlik yakla??m? için yeterlidir.

Bir tür direnme hakk? olarak tan?mlanan sivil itaatsizlik, özgürlüklerin korunmas? yolunda etkili yöntemler sunmaktad?r. Sivil itaatsizler müeyyidelerle kar??la?salar da, anayasalarda üstü kapal? ifadelerle de olsa, özgürlü?ü k?s?tlayanlara kar?? direnme hakk?na olanak verecek izler bulunmaktad?r. ?yi niyet, ?iddetsizlik ve uzla?ma temelinde ?ekillenen sivil itaatsizlik, bu nitelikleriyle farkl? bir politik felsefi ak?m olarak yorumlanabilir.

Dipnotlar

1-Martin Luther King’in mektubunun orjinali için bkz Civil Disobedience:Theori and
Practice. Newyork: Pegasus,1969.

2-Bu konuda daha fazla bilgi için bkz, ANBARLI, ?eniz “Sivil Toplum Örgütlerinin Siyasi
?ktidara Etkileri (Bergama Örne?i)”, Yay?mlanmam?? Yüksek Lisans Tezi, Ç.O.M.Ü.
Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale-1999.

3-Bu konuda daha fazla bilgi için bkz ÖKÇES?Z, Hayrettin, Sivil ?taatsizlik, AfaYay.,
?stanbul-1994, s.49.

Kaynakça

Anbarl?, ?eniz (1999) “Sivil Toplum Örgütlerinin Siyasi ?ktidara Etkileri (Bergama
Örne?i)” Ç.O.M.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yay?nlanmam?? Yüksek Lisans
Tezi,Çanakkale.

Crocker, David (1998), “National Crimes And ?nternational Civil Society”,Constellations,
Vol 5,No 4, U.S.A.
Conry, Barbara (1998), “Who Should Make Decisions About Your Life”,The Futurist,
May-June.
Downs,Robert(1998),(Çev.Erol Güngör),Dünyay?De?i?tiren Kitaplar,4.Bask?, Ötüken
Yay?nlar?,?stanbul.

Freeman, Harrop (1999), (Çev.Hakan Arslan),Sivil ?taatsizlik ve Pasif Direni? içinde,2.
Bask?, Vadi Yay?nlar?,Ankara.

Göze, Ayferi (1995),Liberal Marxiste Fa?ist ve Sosyal Devlet,3.Bask?, Beta Yay?nlar?,
?stanbul.

Kabo?lu,Ö.?brahim (1998), Özgürlükler Hukuku, 4.Bask?, Afa Yay?nlar?, ?stanbul.

Kapani, Münci (1989),Kamu Hürriyetleri,7.Bask?, Yetkin Yay?nlar?,Ankara.

Ökçesiz,Hayrettin (1994), Sivil ?taatsizlik,2. Bask?, Afa Yay?nlar?, ?stanbul.

Ökçesiz, Hayrettin (1997), “Sivil ?taatsizlik Hakk?”,Yeni Türkiye Dergisi, Kas?m-Aral?k.

Rousseau,J.J (1997),(Çev. Vedet Günyol),Toplum Anla?mas?,M.E.B.Yay?nlar?, Ankara.

Storey, Mark(1999),”Naturism and Civil Disobedience”,Natus Life ?nternational,
No.15,Spring.

Sabah,14 Ocak 1997.

Sabah,1 Aral?k 1997.

Thoreau, Henry David (1999),(Çev.Hakan Arslan),Sivil ?taatsizlik ve Pasif Direni?,
2.Bask?, Vadi Yay?nlar?, Ankara.

Yeni As?r, 25 Nisan, 1997.

SevaL_24

  • Ziyaretçi
Ynt: Pasif Direnme " Sivil ?taatsizlik "
« Yanıtla #1 : 25 Temmuz 2009, 23:25:05 »
Sivil ?taatsizli?e örnek gösterilebilecek daha önce de vakalar ya?anm??t?.?ran'l? bir k?z?n panzer'in alt?nda ezilmesi buna örnek gösterilebilir.

ßu konu hakk?nda sizler ne dü?ünüyorsunuz ?

Sivil itaatsizlik dedi?imiz ?ey size neyi anlat?yor.

?taatsizlik ba?l? ba??na bir sözcük olunca,ilk akla gelen ?iddet kavram? oluyor.Oysa ki bu kavram'?n ?iddet'ten uzak durma,bunlar?n kar??t?nda olma ile alakas? var.

ßu duruma nas?l bak?yorsunuz ?

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 
SimplePortal 2.3.7 © 2008-2020, SimplePortal